Satelita - to ciało krążące po orbicie wokół ciała macierzystego o większej masie Planety Układu Słonecznego są naturalnymi satelitami Słońca, a księżyce są naturalnymi satelitami planet. Istnieją również sztuczne satelity, które umieszcza się na orbicie wokół Ziemi, innej planety, księżyca lub Słońca, dla celów badawczych, obserwacyjnych lub komunikacyjnych.

Sfera niebieska - fikcyjna powierzchnia sferyczna o środku w miejscu obserwacji (niekiedy za środek sfery przyjmuje się środek Ziemi lub Słońca), o nieokreślonym, dowolnie wielkim promieniu, na której, w związku z ogromnymi, często praktycznie nieskończonymi odległościami ciał niebieskich, wydają się zachodzić wszelkie zjawiska astronomiczne. Do orientacji na sferze niebieskiej (niebie) służą współrzędne astronomiczne.

Siła - działanie siły powoduje zmianę prędkości ciała. Isaac Newton (1642-1727) w sformułowanych przez siebie zasadach dynamiki stwierdził, że ciało, na które nie działa żadna siła, pozostaje w spoczynku lub porusza się ze stałą prędkością po linii prostej, oraz że zmiana prędkości ciała pod wpływem przyłożonej siły jest wprost proporcjonalna do wielkości tej siły i odwrotnie proporcjonalna do jego masy.

Skorupa - to najbardziej zewnętrzna ze stałych warstw planety lub księżyca. W jej skład mogą wchodzić skały, lód albo ich kombinacja.

Sonda kosmiczna - to bezzałogowy statek kosmiczny wysyłany z Ziemi w celu zbadania warunków lub ciał w innych miejscach Wszechświata. Na przykład sonda Galileo, wystrzelona z amerykańskiego wahadłowca w 1989 roku, miała zbadać Jowisz i jego księżyce. Dwie sondy Voyager, wystrzelone w 1977 roku, znajdują siew chwili obecnej daleko poza planetarną częścią Układu Słonecznego.

Spektroskop - to urządzenie, które rozszczepia promienie dochodzące od jakiegoś ciała, dając widmo. Badając strukturę widma i porównując je z widmami znanych substancji, można ustalić skład chemiczny danego ciała. Spektroskopy mają szerokie zastosowanie w nauce, nie tylko w badaniach astronomicznych.

Strefa konwektywna - to warstwa leżąca bezpośrednio pod fotosferą, tj. widoczną powierzchnią Słońca lub innej gwiazdy. Przepływ energii w tym obszarze dokonuje się poprzez konwekcję - gorące gazy unoszą się ku górze, oddają energię w postaci ciepła, światła itp. i po ochłodzeniu opadają ponownie w dół.

Strefa promienista - Słońca lub innej gwiazdy to warstwa otaczającą jądro. Fotony - kwanty promieniowania elektromagnetycznego - powoli przemieszczają się w niej na zewnątrz w procesie polegającym na nieustannym pochłanianiu i ponownym wypromieniowaniu fotonów przez cząsteczki gazu. Od zewnątrz strefę promienistą otacza strefa konwektywna.

Supernowa - terminem tym określa się kilka rodzajów kosmicznych eksplozji, które powodują powstanie na niebie niezwykle jasnego obiektu, który już po kilku tygodniach bądź miesiącach staje się niemal niewidzialny. Istnieją dwie możliwe drogi prowadzące do takiego wybuchu: w jądrze masywnej gwiazdy przestały zachodzić reakcje termojądrowe i pozbawiona ciśnienia promieniowania zaczyna zapadać się pod własnym ciężarem, lub też biały karzeł tak długo pobierał masę z sąsiedniej gwiazdy, aż przekroczył masę krytyczną, co spowodowało eksplozję termojądrową. W obydwu przypadkach, następująca eksplozja supernowej z ogromną siłą wyrzuca w przestrzeń większość lub całą materię gwiazdy.

Świeca standardowa - obiekt astronomiczny o znanej absolutnej wielkości gwiazdowej. Porównując znaną jasność absolutną z jasnością pozorną (obserwowaną) możemy wyznaczyć odległość do takiego obiektu.

 

 

powrót do słownika