Jasność - natężenie oświetlenia promieniowaniem pochodzącym od danego obiektu astronomicznego. Jasność gwiazd wyraża się zwykle w logarytmicznej skali wielkości gwiazdowych (magnitudo): m = -2,5 log L - 14,05, gdzie L jest natężeniem oświetlenia od obiektu o wielkości gwiazdowej m, wyrażonym w luksach. Stała 14,05 została dobrana tak, aby obliczona wielkość gwiazdowa odpowiadała skali wielkości gwiazdowych Ptolemeusza.

Jasność bolometryczna - stanowi miarę całkowitej energii promieniowania elektromagnetycznego, zarówno widzialnego, jak i niewidzialnego, emitowanej przez daną gwiazdę w jednostce czasu. Jasność ta jest tym większa, im większa masa, temperatura powierzchniowa i pole powierzchni gwiazdy.

Jasność Eddingtona - jasność gwiazdy lub innego obiektu o sferycznej symetrii, przy której ciśnienie promieniowania działające na atmosferę gwiazdy w kierunku zewnętrznym jest dokładnie równoważone przez jego przyciąganie grawitacyjne. Jeżeli jasność gwiazdy przekracza jasność Eddingtona, atmosfera gwiazdy nie jest w równowadze hydrostatycznej i następuje wypływ materii w postaci wiatru gwiazdowego. Wartość liczbowa tej jasności zależy od masy obiektu, a także (w ogólniejszym ujęciu) od szczegółów oddziaływania promieniowania z materią. W swoich oryginalnych rozważaniach Arthur Stanley Eddington uwzględnił tylko jeden proces oddziaływania materii z promieniowaniem - rozpraszanie fotonów na swobodnych elektronach. Tak określona wielkość zależy tylko od masy obiektu i stałych fizycznych. W niektórych zastosowaniach nadal używa się tego prostego (klasycznego) kryterium. W ogólności należy wziąć pod uwagę stopień jonizacji materii i uwzględnić pełniej zjawiska absorpcji i rozpraszania. Pojęcie to jest wykorzystywane w astronomii do charakteryzowania jasności bardzo masywnych gwiazd, wiatrów gwiazdowych, a także do charakteryzowania jasności aktywnych galaktyk.

Jasność widoma - to jasność ciała niebieskiego w świetle widzialnym, jaką obserwuje się z Ziemi. Zależy ona między innymi od jego odległości i jasności rzeczywistej.

Jasność rzeczywista - (nazywana także absolutną wielkością gwiazdową) ciała niebieskiego to jasność w świetle widzialnym, jaką miałoby ono, gdyby obserwować je ze standardowej odległości 32,6 roku świetlnego. Jasność rzeczywista różni się od jasności widomej, która określa, jak jasnym widzi dane ciało obserwator ziemski.

Jądro - to centralna część ciała niebieskiego. Pod względem struktury i składu często różni się ono od obszarów je otaczających. Jądro Ziemi o średnicy około 1200 km. składa się z żelaza i niklu w stanie stałym.

Jądro atomu - to dodatnio naładowany obiekt o dużej gęstości wewnątrz atomu nazywamy jego jądrem. Składa się ono z dodatnich protonów i obojętnych elektrycznie neutronów (z wyjątkiem wodoru, którego jądro stanowi pojedynczy proton). Krążą wokół niego ujemnie naładowane elektrony. Liczba protonów w jądrze określa, do jakiego pierwiastka chemicznego przynależy dany atom.

Jądro komety - to stała centralna część komety nazywamy jądrem. Zazwyczaj jego średnica nie przekracza 20 km. Składa się ono z zestalonych gazów, w których tkwią drobiny pyłu.

Jednostka astronomiczna - definiowana jest jako średnia odległość Ziemi od Słońca, która wynosi 149 597 870 km. Służy ona do wyrażania odległości w obrębie Układu Słonecznego. Rok świetlny liczy 63 240 jednostek astronomicznych.

 

 

powrót do słownika