NGC 1068 

 

NGC 1068 została odkryta 29 października 1780 roku przez francuskiego astronoma Pierre'a Méchaina. Galaktyka zostaje zarejestrowana 17 grudnia 1780 przez innego francuskiego astronoma Charlesa Messiera jako M77. Jest to dziewiątej wielkości galaktyka spiralna typu (R)SA(rs)b w konstelacji Wieloryba. W katalogu Dreyera opisana została jako obiekt bardzo jasny, dość duży, nieregularnie okrągły, z nagle jaśniejszym środkiem i dającym się rozdzielić jądrem. M77 wydaje się być typową galaktyką spiralną. Wyróżnia ją jasny centralny rdzeń, który otacza znacznie większy i słabiej wyróżniający się region zewnętrzny, który tak jak halo naszej Galaktyki zawiera tyle samo lub więcej masy jak oczywiste części galaktyki. Klasyfikacja galaktyki spiralnej jako Arp 37 wydaje się błędna. Interpretowanie jasnych chmur gwiezdnych, które wchodzą w skład galaktyki, jako osobne galaktyki doprowadziło do błędnego oznaczenia. Liczne fotografie NGC 1068 ukazują nam szereg słabych i odległych galaktyk w pobliżu M77. Nie mają one oczywiście związku z Arp 37 i są galaktykami tła lub małymi obiektami pierwszoplanowymi. Na podstawie prędkości recesyjnej, która NGC 1068 wynosi 1135 km/s, oszacowano odległość M77 od Układu Słonecznego, wynosi ona około 55 milionów lat świetlnych. Oszacowanie to pozostaje w dobrej zgodzie z niezależnymi pomiarami odległości galaktyki opartymi na pomiarach przesunięcia NGC 1068 ku czerwieni, które lokują M77 w przedziale odległości od 35 do 45 milionów lat świetlnych. Biorąc pod uwagę wymiary kątowe M77, które wynoszą 7,0 na 6,0 arcmin, astronomowie szacują średnicę galaktyki na około 110 tysięcy lat świetlnych. M77 znana jest również jako galaktyka Seyferta typu drugiego. NGC 1068 została użyta przez de Vaucouleursa w jego Atlas of Galaxy Types jako przykład galaktyk typu (R)SA(rs)b. NGC 1068 obserwowana przy pomocy 45 centymetrowego reflektora jawi się nam jako obiekt: bardzo jasny, średnio duży, o gwałtownej koncentracji do niezwykle jasnego rdzenia, posiadający jądro typu gwiazdowego, posiadający rozproszone i nieco wydłużone galaktyczne halo. Pojawia się jako obiekt jakby nakrapiany o dużej sile świecenia, prezentuje w niewielkim stopniu strukturę ramion spiralnych. Gwiazdę jedenastej wielkości magnitudo odnajdujemy w odległości 1,3 minuty w kierunku wschodnim do południowego wschodu od centrum galaktyki. Jest najjaśniejszą galaktyką w grupie.

 

NGC 1068

 

NGC 1068 zobaczymy już w niewielkiej lunecie jako mglistą plamkę. W jądrze galaktyki M77 przebiegają gwałtowne procesy, o czym świadczy obecność zjonizowanego gazu i obserwowane dyskretne obłoki materii, poruszające się wokół centrum galaktyki z prędkością 600 km/s. Średnica tych obłoków wynosi 800-1100 lat świetlnych, a masa 10 milionów mas Słońca. Ich energia kinetyczna wynosi co najmniej 1048 J, odpowiada więc wybuchowi ponad miliona gwiazd supernowych. Centralne części jądra, aż do odległości 880 lat świetlnych, od środka, zawierają materię, której masa wynosi około 400 milionów mas słonecznych, a masa całej galaktyki jest oceniana na 160 miliardów mas słonecznych. Jądro galaktyki wypromieniowuje w widocznej części widma energię równoważną 5 x 1034 J/s, w zakresie radiowym 7 x 1032 J/s. Choć galaktyka należy do galaktyk słabych radiowo, jej radiopromieniowanie jest jednak czterokrotnie silniejsze od promieniowania radiowego normalnych galaktyk.


Oznaczenia alternatywne:  

  1. NGC 1068,
  2. M 77,
  3. ISOSS J02426-0000,
  4. PMN J0242-0000,
  5. 2XMM J024240.7-000046,
  6. APG 37,
  7. 1Jy 0240-002,
  8. PSCz Q02401-0013,
  9. XSS J02445-0000,
  10. 1AXG J024241-0000,
  11. 1Jy 0240-00,
  12. RAFGL 4220,
  13. Z 388-98,
  14. 3C 71,
  15. KUG 0240-002,
  16. RAFGL 4220S,
  17. Z 0240.1-0013,
  18. 3C 71.0,
  19. LEDA 10266,
  20. RBS 34,
  21. [CHM2007] HDC 163 J024240.77-0000478,
  22. 4C -00.13,
  23. LHE 67,
  24. 1RXP J024240.9-000042,
  25. [CHM2007] LDC 174 J024240.77-0000478,
  26. 3CR 71,
  27. 2MASX J02424077-0000478,
  28. RX J024239-00000,
  29. [DML87] 57,
  30. DA 82,
  31. MCG+00-07-083,
  32. RX J0242.6+0000,
  33. [HB91] 0240-002,
  34. 6dFGS gJ024240.7-000048,
  35. MRC 0240-002,
  36. 1RXS J024240.9-000046,
  37. [KRL2007b] 25,
  38. 2E 649,
  39. MSH 02-0-14,
  40. S3 0240-00,
  41. [M98c] 024006.5-001332,
  42. 2E 0240.1-0013,
  43. SDSS J024240.70-000047.9,
  44. [SLK2004] 333,
  45. 1ES 0240-00.2,
  46. NRAO 112,
  47. SINGG HIPASS J0242+00,
  48. [VV2000c] J024240.7-000047,
  49. GRA B0240-00,
  50. OHIO D -067,
  51. SWIFT J0242.6+0000,
  52. [VV2003c] J024240.7-000047,
  53. HIPASS J0242+00,
  54. PBC J0242.7-0000,
  55. SWIFT J0242.9-0000,
  56. [VV2006c] J024240.7-000047,
  57. INTREF 128,
  58. PKS J0242-0000,
  59. TC 656,
  60. [VV2010c] J024240.7-000047,
  61. IRAS 02401-0013,
  62. PKS 0240-00,
  63. UGC 2188,
  64. [VV98c] J024240.7-000047,
  65. IRAS F02401-0013,
  66. PKS 0240-002,
  67. UZC J024240.7-000048,
  68. AAVSO 0237-00,
  69. h 262,
  70. GC 600,
  71. MESSIER 77,
  72. Cul 0240-002,
  73. GC 240-00,
  74. Arp 37,
  75. PAPER J040.87+00.15,
  76. CGCG 388-098,
  77. NEWPS_5yr_5s 063,
  78. CGCG 0240.1-0013,
  79. NEWPS_5yr_5s_15 062,
  80. AFGL 4220S,
  81. CXO J024240.8-000047,
  82. 2MASXi J0242407-000047,
  83. 2PBC J0242.7-0000,
  84. AKARI J0242406-000039,
  85. 2XMMp J024240.7-000046,
  86. 1XMM J024240.7-000046,
  87. LDCE 0174 NED006,
  88. HDCE 0163 NED002,
  89. 1H 0244+001,
  90. USGC U143 NED02,
  91. PGC 10266,
  92. CXO J024240.79-000046.4,
  93. PKS B0240-002,
  94. [KWP81] 0240-00,
  95. LGG 073:[G93] 002,
  96. [MHH96] J024239+000001,
  97. MG1 J024240-0000,
  98. [M98j] 041 NED07,
  99. 87GB[BWE91] 0240-0013,
  100. RX J0242.6-0000:[BEV98] 003,
  101. [WB92] 0240-0013,
  102. [VCV2001] J024240.7-000047,
  103. FIRST J024240.7-000046,
  104. [CRK2003] J0242.6-0000,
  105. NVSS J024240-000047,
  106. VLSS J0242.6-0000,
  107. NGC 1068:[LB2005] X01,
  108. UITBOC 0219,
  109. [VCV2006] J024240.7-000047,
  110. OD -067,
  111. NGC 1068:[L2011a] X0001,
  112. AT20G J024240-000046,
  113. DA 082,
  114. NRAO 0112,
  115. TXS 0240-002