Andromeda

 

 

Opis nazwy gwiazdozbioru:

 

               Gwiazdozbiór Andromedy rozciąga się od północno wschodniego rogu kwadratu gwiazdozbioru Pegaza i biegnie w kierunku gwiazdozbioru Perseusza. Głowę Andromedy stanowi gwiazda Sirrach, pas gwiazda Mirach, a jedną z nóg Alamak. Gwiazdozbiór Andromedy jest jedną z 48 konstelacji wymienionych przez Ptolemeusza i jednym z 88 gwiazdozbiorów nowoczesnych. Leży na północ od równika niebieskiego. Ze względu na północną deklinację Andromedy, widoczna jest ona tylko na północ od czterdziestego stopnia szerokości geograficznej południowej, dla obserwatorów położonych dalej na południe, leży poniżej linii horyzontu. Jest jedną z największych konstelacji pod względem zajmowanej powierzchni nieboskłonu, liczy sobie 722 stopnie kwadratowe. Stanowi to ponad 55 procent wielkości największego gwiazdozbioru jakim jest Hydra, jest ponad dziesięć razy większa od najmniejszego gwiazdozbioru jakim jest Kruk. Powierzchnia gwiazdozbioru Andromedy jest ponad 1400 razy większa niż powierzchnia tarczy Księżyca w czasie pełni.

              Najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Andromedy to Alpha Andromedae, gwiazda podwójna, która jest również zaliczana do gwiazdozbioru Pegaza. Gamma Andromedae jest gwiazdą wielokrotną, przy pomocy amatorskich teleskopów obserwowana jako gwiazda podwójna, jest popularnym obiektem obserwowanym przez astronomów amatorów. Ustępuje ona tylko nieznacznie jasnością Alpha Andromedae, jest czerwonym olbrzymem, a jej barwa widoczna jest nawet nieuzbrojonym okiem. Oczywiście najbardziej interesujące jest dla każdego głębokie niebo. Najbardziej znanym obiektem głębokiego nieba w gwiazdozbiorze Andromedy jest oczywiście NGC 224, zwana też Wielką Galaktyką Andromedy lub pod oznaczeniem M31. Widoczna gołym okiem jest ona najbliższą galaktyką spiralną do Drogi Mlecznej i jednym z najjaśniejszych obiektów w katalogu Messiera. Obserwując Andromedę możemy dostrzec kilka słabszych galaktyk w tym, towarzyszące jej M110 i M32 oraz bardziej odległą NGC 891. Mgławica planetarna oznaczona jako NGC 7662 i zwana także Niebieską Śnieżną Kulą, widoczna jest w teleskopie jako obiekt kołowy o niebieskim zabarwieniu. W gwiazdozbiorze Andromedy zlokalizowany jest radiant Andromedyd, jest to słaby deszcz meteorów, które możemy obserwować w listopadzie.

              Andromeda to jeden z piękniejszych i ciekawszych gwiazdozbiorów nieba północnego. Mit o Andromedzie daje nam nazwy innych gwiazdozbiorów, a mianowicie Perseusza, Kasjopei, Cefeusza, Pegaza i Wieloryba, którzy po swojej śmierci zostali umieszczeni na nocnym niebie.

              Starożytni Grecy kochali mity i swoich herosów. Wśród nich szczególnie półboga Perseusza, wnuka Akryzjosa, króla Argos. Perseusz był synem Danae, córki Akryzjosa i Zeusa. Przepowiednia głosiła, że syn Danae zabije swojego dziadka. Ten aby nie dopuścić do spełnienia się przepowiedni, zamknął swoją córkę w ukryciu, by ta nie powiła syna. Jak opowiada mit, Danae była przepiękną kobietą. Pomimo tego, że nie mógł jej ujrzeć, żaden z mężczyzn, bo zadbał o to jej ojciec, nie mogła się ukryć przed oczyma Zeusa. Ten ujrzawszy Danae zapragnął ją posiąść i zstąpił na nią w postaci złotego deszczu. Danae powiła syna. Przerażony i mściwy król Argos zamknął swoją piękną córkę i wnuka w skrzyni i rozkazał rzucić ich w morskie głębiny. Zeus wysyła na ratunek swojego syna i jego matki delfiny. Te zanoszą ich na ląd, na przepiękną wyspę Serifos. Tam Perseusz dorasta. Lokalny król o imieniu Polidektes pragnie małżeństwa z Danae pomimo licznych odmów ze strony pięknej kobiety. Perseusz staje w obronie swojej pięknej matki, czym naraża się na gniew króla. Chcąc pozbyć się Perseusza, Polidektes, żąda aby ten przyniósł mu głowę Meduzy, jednej z Gorgon, która zamienia w kamień swoim spojrzeniem.

              Młody Perseusz wyrusza w drogę. Młodzieńcowi sprzyja jego przyrodnia siostra bogini Atena. Radzi mu, aby ten przed walką z Meduzą poradził się Graj, wiedźm słynących ze swej mądrości. Perseusz wykrada wiedźmom oko i ząb, jedyne, jakie miały w posiadaniu. W zamian za zwrot własności te zdradzają mu, gdzie mieszka Gorgona. W drodze do jaskini Meduzy, Perseusz spotyka Hermesa, który przynosi mu w darze od siebie sandały pozwalające latać, tarczę z brązu wypolerowaną na gładko jak lustro od Ateny oraz srebrny sierp, a od Hefajstosa hełm, czyniący go niewidzialnym. Ubrany w hełm i niewidzialny, osłaniając się tarczą, sierpem ścina głowę Meduzy. Z jej krwi powstaje piękny, skrzydlaty koń zwany Pegazem, który ulatuje ku niebu. Perseusz zabiera głowę Gorgony i wyrusza w powrotną drogę.

              W trakcie odpoczynku na jednej z plaż, młodzieniec słyszy kobiecy płacz. Szukając źródła płaczu trafia na Andromedę, przecudną dziewczynę, przykutą do skały. Etiopska księżniczka, słynąca ze swej urody jest ofiarą, która ma przebłagać gniew Posejdona i nereid. Matka Andromedy, królowa Kasjopeja naraziła się bogom, chwaląc się, że jest piękniejsza od nereid. Zauroczony urodą pięknej dziewczyny, Perseusz przy pomocy głowy Gorgony zabija Cetusa, potwora morskiego, strzegącego Andromedę. Uwalnia ją i wyruszają na Serifos. Po przybyciu na wyspę Perseusz dowiaduje się o uwięzieniu swojej matki, o tym jak była szantażowana i upokarzana przez Polidektesa. Prosząc o łaskę dla matki, spotyka się z atakiem na siebie ze strony króla. Wyjmuje głowę Gorgony i zamienia atakujących w kamień.

              Wraz z poślubioną Andromedą i matką Perseusz wraca do ojczystego Argos. Król Akryzjos na wieść o powrocie wnuka ucieka w przebraniu, bojąc się śmierci z jego rąk. Pewnego dnia Perseusz bierze udział w igrzyskach w mieście Larissa. Niefortunnie rzuca dyskiem, który uderza w głowę przypadkowego widza. Jest nim jego dziadek, tak spełnia się przepowiednia. Perseusz żyje długo i szczęśliwie władając Argos lub władając tronem Tirynsy. Andromedzie i Perseuszowi rodzi się wiele dzieci. Był on dziadkiem Herkulesa i Alkmeny, założył miasta Mykeny i Mideę. Głowę Meduzy Perseusz w podarunku ofiaruje Atenie, która umieszcza ją na swojej tarczy.

 

Tabela gwiazd:


 

Gwiazda: Wymowa polska: Nazwa zwyczajowa:
α And Alfa Andromedy Alpheratz
β And   Mirach
γ And   Alamak
δ And    
ε And    
ζ And    
η And    
θ And    
ι And    
κ And    
λ And    
μ And    
ν And    
ξ And    
ο And    
π And    
ρ And    
σ And    
τ And    
υ And    
φ And    
χ And    
ψ And Psi Andromedy  
ω And Omega Andromedy  

 

Inne interesujące obiekty:


 

M31 - galaktyka spiralna

M32 - galaktyka eliptyczna

M110 - karłowata galaktyka eliptyczna

NGC 752 - gromada otwarta

• NGC 891 - galaktyka spiralna

• NGC 7686 - gromada otwarta gwiazd

• NGC 7662 - mgławica planetarna

 

Mapa gwiazdozbioru Andromedy:


 

Andromeda