Messier 72 (M72, NGC 6981) - gromada kulista w gwiazdozbiorze Wodnika. Odkrył ją w nocy z 29 na 30 sierpnia 1780 roku Pierre Méchain. Charles Messier po obserwacjach z 4 i 5 października dodał ją do swojego katalogu pod numerem 72. M72 jest jedną z mniejszych i słabszych gromad kulistych w katalogu. Jest też jedną z najdalszych - znajduje się w odległości ok. 53 tys. lat świetlnych od Ziemi, zbliża się jednak z prędkością 255 km/s. Średnica gromady wynosi około 106 lat świetlnych. M72 jest słabo skoncentrowana - należy do klasy IX. W katalogu Messiera mniej gęste są tylko M71 (IX-X) i M56 (X). Do tej pory w M72 odkryto 42 gwiazdy zmienne, głównie typu RR Lyrae. Najjaśniejsza z gwiazd gromady ma jasność obserwowaną ok. 14,2m. Szacuje się że łączna liczba gwiazd przekracza 100 tysięcy, a masa gromady wynosi 300-500 tysięcy mas Słońca. M72 zawiera głównie stare gwiazdy. Chociaż w gromadzie nie zachodzą procesy gwiazdotwórcze odnaleziono w niej kilka młodych błękitnych olbrzymów. Najnowsze badania tłumaczą ten fakt innym mechanizmem powstawania olbrzymów w gromadach - rodzą się one na skutek zderzenia dwu starszych gwiazd. Typ widmowy M72 określa się na F7. Aby odnaleźć M72 na niebie należy najpierw znaleźć gwiazdę Epsilon Aquarii , gromada znajduje się w odległości około 3,3° od niej. Drugim sposobem jest odnalezienie M73 - grupy czterech gwiazd, M72 znajduje się w odległości ok. 1,5°. Trzecim jest odmierzenie około 9° od gwiazdy Alfa Capricorni W odległości 40' od M72 znajduje się gwiazda HD 198431 (6m, typ widmowy K1 III). W podobnej odległości od gwiazdy znajduje się bardzo słaba galaktyka karłowata w Wodniku należąca do Grupy Lokalnej.


Źródło: http://www.mistisoftware.com


Oznaczenia alternatywne gromady kulistej gwiazd: M72, C 2050-127, GCl 118, Messier 72, NGC 6981